Hans De Four en Dirk De Boe over wat zij vandaag zien in de onderwijspraktijk
AI en technologie, klasmanagement, didactiek, samenwerking, data, inclusie … In scholen komen vandaag heel wat verschillende vragen samen. Maar wat zien mensen die dicht bij de onderwijspraktijk staan? Waar zijn scholen en leerkrachten mee bezig en waar zoeken ze naar? We gingen hierover in gesprek met Hans De Four van Impact Connecting en Dirk De Boe van EduNext. Als contentcuratoren van Sett Vlaanderen volgen zij de onderwijspraktijk van dichtbij en denken ze mee na over de inhoud van onze events.
Technologie en AI ontwikkelen razendsnel
Sandra van Sett: Hans, als je kijkt naar wat er vandaag in scholen leeft: waar merk je veel beweging?
Hans De Four: Wat heel sterk naar voren komt, is de snelheid waarmee technologie en AI zich ontwikkelen. Er komen voortdurend nieuwe taalmodellen, toepassingen en mogelijkheden bij. Dat gaat zo snel dat je als school onmogelijk alles zelf kunt uitzoeken.
Tegelijk gaat het gesprek steeds minder alleen over wat er allemaal bestaat. Scholen moeten ook keuzes maken. Wat past bij onze onderwijsvisie? Wat willen we ermee bereiken? Wat gebruiken we wel en wat niet? En hoe gaan we om met privacy, veiligheid en data?
Daarbij is het belangrijk om niet de technologie zelf als vertrekpunt te nemen. Eerst moet duidelijk zijn wat je met leerlingen wil bereiken en welke rol technologie daarin kan spelen. Anders loop je het risico dat je iets gaat gebruiken omdat het nieuw is, zonder dat duidelijk is wat het toevoegt aan je onderwijs. Bovendien hebben scholen behoefte aan concrete voorbeelden: niet alleen weten wat er bestaat, maar ook zien hoe je technologie zinvol kunt inzetten in een bepaalde onderwijscontext.
We moeten oppassen dat we niet opnieuw in de val trappen van: er is een nieuwe technologie, dus we moeten er iets mee doen. De interessante vraag is: wat is de impact op ons onderwijs?"
Dat zie je heel sterk bij AI. Leerlingen kunnen er heel veel mee creëren, maar dan moet je ook nadenken over wat je eigenlijk wil dat ze leren. Wat betekent AI voor je vak? Welke rol speelt het bij evaluatie? En welke rol blijft er voor de leerkracht?
De impact van technologie gaat verder dan de klas
Sandra: De impact van technologie stopt dus zeker niet bij wat er in de klas gebeurt. Ook op schoolniveau zijn er keuzes te maken.
Hans: Zeker. Er komen steeds meer keuzes bij de school zelf te liggen. Welke toepassingen gebruiken we? Welke afspraken maken we? Waar staan onze data en hoe beveiligen we die? Vroeger lag die verantwoordelijkheid veel meer bij de individuele gebruiker. Vandaag moet een school bijvoorbeeld nadenken over waar de data van een bepaalde toepassing terechtkomen, hoe een leverancier ermee omgaat en hoe de toegang beveiligd is.
Mediawijsheid stopte vroeger bij de leerling, maar nu start het bij de school zelf. Het gaat steeds meer over keuzes maken qua beleid: welke tools gebruiken we, wat mag er en wat mag er niet?
Dat zie je ook bij mediawijsheid. We hebben het lang gehad over de leerling: hoe leert een jongere omgaan met desinformatie, sociale media, cyberpesten of influencers? Maar ondertussen moet ook de school kritisch kijken naar haar eigen digitale omgeving. Mediawijsheid stopt dus niet bij wat je aan leerlingen vertelt. Het begint ook bij de keuzes die je als school maakt.
Wat speelt er vandaag in de klas?
Sandra: Technologie is natuurlijk maar één kant van het onderwijsverhaal. Ook in de klas en binnen scholen zijn er heel wat andere thema’s die vandaag sterk leven. Dirk, met EduNext zit je dicht op die praktijk. Wat valt jou op?
Dirk De Boe: Een thema dat heel sterk leeft, is rust in de klas. Leerkrachten willen dat leerlingen kunnen leren en dat er voldoende rust is om dat mogelijk te maken. Klasmanagement speelt daarin een belangrijke rol.
Dat gaat voor mij niet over strenge discipline. Een leerkracht moet duidelijk zijn, afspraken kunnen maken en tegelijk een relatie met leerlingen opbouwen. Je wilt dat leerlingen weten waar de grenzen liggen, maar ook begrijpen waarom bepaalde afspraken belangrijk zijn.
Je moet je klas in de hand hebben zonder dat je daarvoor een ijzeren discipline nodig hebt. Je moet afspraken kunnen maken en ervoor zorgen dat leerlingen voelen: die leerkracht heeft wel iets te vertellen.
Daarbij speelt ook de houding van de leerkracht een belangrijke rol. Wanneer een leerling heel sterk reageert, moet je soms kunnen vermijden dat je zelf in diezelfde overdrive terechtkomt. Je moet de rust kunnen bewaren en op het juiste moment handelen.
Klasmanagement en sterke didactiek
Sandra: En daar raakt klasmanagement ook aan de manier waarop je lesgeeft.
Dirk: Als je als leerkracht impact wil hebben op leerlingen, is een sterke didactiek onontbeerlijk. Het gaat over de manier waarop je kennis overdraagt, hoe je een les opbouwt en in welke mate je gebruikmaakt van inzichten en modellen waarvan we weten dat ze werken. Het gaat er ook om dat je die principes bewust toepast in je eigen klas en nadenkt over wat werkt voor jouw leerlingen.
Samenwerken binnen schoolteams
Sandra: We hebben het tot nu toe vooral over de klas gehad. Maar ook de samenwerking binnen de schoolteams zelf heeft een grote impact op hoe een school functioneert. Vanuit EduNext zetten jullie daar sterk op in. Wat merk je vandaag?
Dirk: Scholen staan voor heel wat uitdagingen. De toenemende complexiteit van het onderwijs zorgt er ook voor dat leerkrachten meer gaan samenwerken met collega’s. Scholen worden bijvoorbeeld steeds meer gevraagd om inclusiever te werken, terwijl de diversiteit binnen leerlingengroepen groot is. Om die uitdagingen aan te kunnen, kun je het als leerkracht steeds minder alleen vanuit je eigen klas bekijken.
Je bent dus meer op elkaar aangewezen. Wanneer de druk hoog is, kunnen er spanningen ontstaan. En dat maakt samenwerken natuurlijk niet gemakkelijker. Als school moet je dan verder kijken dan het zichtbare conflict. Wat ligt er aan de basis van die spanningen? Welke patronen spelen er binnen een team? En hoe beïnvloeden collega’s elkaar in hun samenwerking?
Dat noemen we de onderstroom: wat er meespeelt in de dynamiek van een team, in de manier waarop mensen met elkaar omgaan en samenwerken. Hoe kunnen we die relationele dynamiek beïnvloeden? En hoe kunnen we ervoor zorgen dat de teamenergie opnieuw gaat stromen?
Het gaat dus niet alleen over waar het misloopt. Het gaat ook over de vraag waar mensen energie van krijgen, welke talenten er zijn en waar collega’s elkaar kunnen versterken. Uiteindelijk wil je dat mensen zich goed voelen op hun werk en goed kunnen samenwerken aan wat belangrijk is voor de school en de leerlingen.
Onderwijskwaliteit en data: hoe maak je gerichte keuzes?
Sandra: Ook op het vlak van onderwijskwaliteit is er heel wat in beweging. De nieuwe minimumdoelen brengen voor scholen opnieuw heel wat veranderingen en vragen met zich mee. Tegelijk beschikken scholen over steeds meer informatie om naar hun onderwijs te kijken. Hoe zorg je ervoor dat je daarin het overzicht bewaart en dat al die informatie ook echt iets oplevert?
Hans: Dat begint voor mij bij de vraag wat je als school eigenlijk wil bereiken. Er is vandaag heel veel informatie beschikbaar, maar je moet eerst weten welke vraag je wil beantwoorden. Pas daarna kan je bepalen welke data of andere informatie je daarvoor nodig hebt. Anders loop je het risico dat je vooral veel gegevens verzamelt, zonder dat duidelijk is wat je ermee kan doen.
Dirk: Exact. Er is heel veel data beschikbaar en scholen kunnen zich daarin soms verliezen. Daarom is het belangrijk om niet zomaar alles wat beschikbaar is naast elkaar te leggen, maar eerst te bepalen waar je als school naartoe wil. Waar wil je als school het verschil maken? Vanuit die visie kan je vervolgens bepalen welke informatie relevant is.
Er is heel veel data beschikbaar en scholen kunnen daardoor soms het bos door de bomen niet meer zien. Je moet eigenlijk vertrekken vanuit je visie: wat willen we realiseren? Pas daarna ga je bepalen welke informatie je nodig hebt.'
En data zijn bovendien meer dan cijfers. Natuurlijk kun je kijken naar resultaten en andere meetbare gegevens, maar ook kwalitatieve informatie vertelt veel over een school. Hoe verloopt de samenwerking? Hoe communiceren mensen met elkaar? Hoe wordt feedback gegeven? Ook dat soort informatie kan iets vertellen over de kwaliteit van een school. Uiteindelijk moet je vooral kijken naar wat je eruit leert en hoe je met die inzichten aan de slag kan.
Inclusie en gelijke kansen voor leerlingen
Sandra: Onderwijskwaliteit gaat uiteindelijk ook over de vraag of je elke leerling voldoende kansen geeft om te leren en zich te ontwikkelen.
Dirk: Zeker. Bij jongere kinderen gaat het bijvoorbeeld over een goede basis in taal en wiskunde, maar ook over hoe kinderen leren en hoe hun executieve functies zich ontwikkelen. Tegelijk staat inclusie steeds nadrukkelijker op de agenda. Hoe zorgen we ervoor dat alle kinderen zo goed mogelijk kunnen deelnemen aan het onderwijs?
Dat vraagt niet alleen iets van de leerkracht in de klas, maar ook van de school als geheel. Er is heel wat expertise aanwezig in het onderwijsveld, zowel in het gewoon als het buitengewoon onderwijs, bij leerondersteuning en in de orthopedagogie. De uitdaging is om die kennis en expertise nog meer met elkaar te verbinden.
Van inzichten naar de praktijk
Sandra: De vertaalslag naar de praktijk blijft toch het allerbelangrijkste. Of het nu gaat over technologie, didactiek, gedrag, data of samenwerking: uiteindelijk gaat het erom wat je ermee kunt doen in je eigen school en klas.
Hans: Ja, effectief. Er is enorm veel informatie, er zijn veel nieuwe ontwikkelingen en er zijn veel mogelijkheden. Maar uiteindelijk wil je weten: wat betekent dit voor mijn onderwijs?
Dirk: En dat geldt eigenlijk voor al die thema’s: het moet uiteindelijk iets betekenen voor de leerlingen en voor de mensen die elke dag in een school staan. Daar begint voor mij de echte impact.
Wat leeft er vandaag in scholen?
Het gesprek met Hans De Four en Dirk De Boe laat zien hoe breed de onderwijspraktijk vandaag is. Wat er in de klas gebeurt, staat niet los van de school als geheel. Technologie, didactiek, gedrag, samenwerking, data en inclusie raken elkaar voortdurend.
De komende maanden gaan we richting Sett Gent 2027 verder in op verschillende van die thema’s. Niet alleen op wat er speelt, maar vooral op wat onderwijsprofessionals ermee kunnen doen. Voor onderwijs van morgen.
